Ufuk ŞAFAK                                                            10.01.2026

Bu çalışma, Fransız Mandası döneminde kurulan Alevi Devleti’nin (État des Alaouites) oluşum sürecini, hukuki dayanaklarını ve Suriye Devletleri Federasyonu içindeki konumunu incelemektedir. 31 Ağustos 1920 tarihli ilk kararnameden 14 Mayıs 1930 tarihli Organik Statü’ye kadar uzanan belgeler esas alınarak devletin egemenlik niteliği ve manda yönetimiyle ilişkileri değerlendirilmiştir. Çalışma, Alevi Devleti’nin klasik anlamda bağımsız bir devlet değil, manda rejimi altında özerk-federe bir siyasi birim olduğunu ortaya koymaktadır. Ancak Alevi Devlet Meclisi ve yerel mütegalibe siyasal bağımsızlıklarını kazanmak için Fransız otoriteleriyle ciddi bir mücadele içine girdikleri de görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Alevi Devleti, Fransız Mandası, Lazkiye, Suriye Federasyonu, manda yönetimi.

Birinci Dünya Savaşı sonrasında Osmanlı Devleti’nin Suriye topraklarından çekilmesiyle birlikte bölge, Milletler Cemiyeti mandası çerçevesinde Fransa’nın denetimine girmiştir. Bu dönemde Fransa, Suriye coğrafyasında merkeziyetçi bir devlet yapısı kurmak yerine, mezhepsel, etnik ve bölgesel temelli birden fazla siyasi birim oluşturarak parçalı bir idari sistem tesis etmiştir. Halep Devleti, Şam Devleti, Cebel-i Dürzi Devleti ve Alevi Devleti bu siyasetin başlıca örnekleridir.

Alevi Devleti, Akdeniz kıyısındaki Lazkiye merkezli bölgede kurulmuş, hukuki varlığı tamamen Fransız Yüksek Komiserliği tarafından çıkarılan kararnamelere dayandırılmıştır. Bu çalışma, söz konusu kararnameler ve statü metinleri ışığında Alevi Devleti’nin kuruluş sürecini, sınırlarının belirlenmesini, idari yapısının teşkilini ve Suriye Federasyonu içindeki konumunu ayrıntılı biçimde ele almaktadır.

Alevi Özerk Bölgesi’nin Kurulması (31 Ağustos 1920)

Alevi Devleti’nin hukuki temelini oluşturan ilk düzenleme, General Henri Gouraud tarafından imzalanan ve 31 Ağustos 1920 tarihini taşıyan Arrêté n° 319 sayılı kararnamedir. Bu kararname, Haut-Commissariat’ın Resmî Bülteni’nde yayımlanmış ve “Alevi Toprakları” veya “Alevi Bölgesi” adı altında yeni bir idari birimin kurulduğunu ilan etmiştir.

Kararnamenin giriş bölümünde Fransa’nın Suriye’ye giriş amacının “nüfusun özgürlük ve özerklik için en meşru özlemlerini gerçekleştirmek” olduğu ifade edilmekte, Alevi nüfuslarının ve bünyelerinde barındırdıkları azınlıkların Fransız himayesinde özerk bir yönetime sahip olma taleplerini defalarca dile getirdikleri belirtilmektedir. Bu söylem, manda yönetiminin müdahalesini yerel talepler üzerinden meşrulaştırmaya yönelik klasik bir koloniyal siyasetidir.

Kararnameye göre Alevi Bölgesi şu idari unsurlardan oluşmaktaydı:

Lazkiye Sancağı: Cisr eş-Şuğur Kazası, Bayır-Bucak Müdürlüğü ve Kinsiba (Sahyûn) Kazası.
Trablus Sancağı topraklarından, Büyük Lübnan’a bırakılan kısımlar dışında kalan alanlar.
Masyaf (Ümraniye) kazası, 31 Ağustos 1920 tarihli ve 317 sayılı emirle Lazkiye Sancağı’na ilhak edilmiştir.

Sınırlar kuzeyde Bucak, Baher ve Kinsiba müdürlüklerinin güney hudutlarıyla; doğuda Cisr eş-Şuğur kazasının batı ve güney sınırları, Ümraniye kazasının kuzey ve doğu sınırları ve Husn el-Ekrad kazasının doğu sınırıyla; güneyde Lübnan’ın kuzey ve kuzeydoğu sınırlarıyla; batıda ise Akdeniz ile belirlenmiştir.

Bu düzenleme ile Alevi nüfusunun yoğun olduğu kıyı ve dağlık alanlar, Osmanlı dönemindeki idari bütünlükten koparılarak müstakil bir yönetim çerçevesine sokulmuştur.

1920 Alevi Özerk Bölgesi (Konfedarasyonu) Taslağı

Alevi Özerk Bölgesi

I. SINIRLAR

Batıda Akdeniz; Kuzeyde, doğu-batı bölümünde Nahr Kandil (Lazkiye’nin 25 km kuzeyinde) takip eden, daha sonra güneye doğru bir sapma yaparak Nahr Ain el Ashm ve kuzey Nahr el Kebir’in birleştiği noktaya çıkan, ikincisinin vadisini takip ederek Nahr Hazerin ile kesiştiği noktaya kadar devam eden ve buradan doğrudan doğuya yönelen, Asi Vadisi’ne (Cisr Bölgesi’nin mevcut sınırı) bakan sırtlara ulaşan ve onları takip eden bir hat.

Doğuda, Asi Nehri, ardından Ümraniye Bölgesi’nin doğu sınırı ve Husn Bölgesi’nin mevcut sınırına kadar uzanan kuzey-güney uzantısı. Güneyde, güney Nahr el-Kebir, Trablus-Humus yolu boyunca doğuya doğru uzanarak Trablus Sancağı’nın doğu sınırına ulaşır.

Ayrıca, Alevi Konfederasyonu’nun sınırlarının belirlenmesinden önce arazinin dikkatli bir şekilde incelenmesi gerekir.

II. GENEL ÖRGÜTLENME.

İlgililerin oybirliğiyle talebi üzerine, Alevi Toprakları Özerk Konfederasyonu, gerekli görevlileri sağlamayı taahhüt eden Fransa’nın doğrudan ve münhasır koruması altına alınmıştır.

İlgililerin oybirliğiyle, Alevi Toprakları Özerk Konfederasyonu, yönetimin düzgün bir şekilde yürütülmesi ve yerli memurların eğitimi için gerekli yardımı sağlamayı ve Konfederasyon topraklarında, personeli Fransa Cumhuriyeti’nin Levant’taki Yüksek Komiseri tarafından belirlenecek ve istihdamı düzenlenecek bir Fransız askeri gücü bulundurmayı taahhüt eden Fransa’nın doğrudan ve münhasır koruması altına alınmıştır.

Genel olarak, mevcut idari organizasyon ve memurların hiyerarşisi korunmuştur.

Azınlıklar, sayılarına orantılı olarak Konfederasyonun tüm konseylerinde, mahkemelerinde ve idarelerinde hak sahibi olarak temsil edilirler.

Aleviler, Suriye’deki tüm Konfederasyonlardan bağımsız yargı yetkisine sahip olup, mevcut veya gelecekteki tüm yerel konseylerde ve mahkemelerde kendi dinlerinin bir temsilcisine sahiptirler.

Yürütme yetkisi, Merkezi Yerli İdari Konseyi tarafından desteklenen, Koruyucu Milleti temsil eden bir Fransız Komiser tarafından kullanılır.

Aynı örgütlenme, Fransız İdari Delegesinin bir Kaymakam ve yerel bir İdari Konsey tarafından desteklendiği Kaza’da da geçerlidir.

 

III. İDARİ BÖLÜMLER. Alevi Konfederasyonu 6 Kazadan oluşur:

1. Lazkiye Kazası: Mevcut Lazkiye Kazası ve Sahyun’un güney kısmını kapsar.

Merkezi: Lazkiye

2. Ceble Kazası

Merkezi: Ceble

3. Banyas Kazası

Merkezi: Banyas

4. Safita Bölgesi: Mevcut bölgeyi ve Husn Bölgesi’nin güneybatı sınırı ve Nahr el-Kebir arasındaki bölgeyi kapsar.

Merkezi: Burc Safita

5. Husn Kazası: Nahr el Kebir’in güneyi Trablus Humus ana yolunun yanında bulunan kısmı.

Merkezi: Belirlenmedi

6. Ümraniye Bölgesi (Batı Bölgesi)

Başkent: Belirlenmedi

Konfederasyonun başkenti geçici olarak Lazkiye’dir. Daha sonra idari merkez olan Banyas’a devredilecektir.

NOT: Merkezi Tartus’ta bulunan ve mevcut Banias Bölgesi’nin bir kısmını ve mevcut Safitah Bölgesi’nin bir kısmını kapsayan 7. Bölge oluşturulacaktır

IV. ÜST DÜZEY FRANSIZ GÖREVLİLERİ.

GÖREVLERİ

Üst düzey Fransız Görevlileri şunlardır:

Konfederasyonun tamamı için bir Komiser ve bir yardımcı Komiser

Kazaların İdarecileri;

Bu görevliler doğrudan Levant’taki Fransız Cumhuriyeti Yüksek Komiserine rapor verir.

 

KOMİSERİN GÖREVLERİ

Komiser, temsilcisi olduğu Levant’taki Fransız Cumhuriyeti Yüksek Komiseri’ne karşı Alevi Konfederasyonu’nun yönetiminden sorumludur.

Konfederasyon içindeki yasalar, kararnameler, emirlerle ve yönetmeliklerle beraber, Fransız Cumhuriyeti Yüksek Komiseri’nin talimatlarının ve emirlerinin sıkı bir şekilde uygulanmasını sağlar.

Kamu düzeni ve güvenliğinden sorumludur.

Yüksek Komiser’e rapor vermek kaydıyla askeri güç talep etme yetkisine sahiptir.

Yokluğunda, yetkilerinin Yüksek Komiser tarafından atanan Yardımcı Komiser’e veya İdari Temsilci’ye devredilir.

Komiser, Konfederasyon Bütçesini oluşturur. Muhasebe Müdürü’nün hizmetlerini sürekli olarak denetler; vergilerin normal şekilde toplanmasını sağlar ve ödemeden önce tüm harcama belgelerini onaylar.

Kaymakamlar hariç olmak üzere Konfederasyon’un tüm görevlilerini atar ve görevden alır.

İDARİ TEMSİLCİLERİN/DELEGELERİN GÖREVLERİ.

Kaza İdari temsilcisi, Konfederasyon Komiserine karşı Kaza’nın yönetiminden sorumludur.

Kaymakam’ın ve Kaza’nın tüm İdari Hizmetlerini kontrol etme hakkına sahiptir.

Kamu düzeni ve güvenliğinden sorumludur.

Konfederasyon Komiserinden Askeri güç talep edebilir.

Onun yokluğunda, yetkilerinin devri Komiser tarafından belirlenen herhangi bir idari delegeye devredilir.

Kaza Baş Muhasebecisinin hizmetlerini sürekli olarak izler; vergilerin normal şekilde toplanmasını sağlar ve ödemeden önce tüm harcama belgelerini onaylar.

V. Kaymakamların Görevleri

Kaymakam, Komiserin tavsiyesi üzerine Fransa Cumhuriyeti Yüksek Komiseri tarafından atanır. Fransa Cumhuriyeti Yüksek Komiseri tarafından görevden alınabilir.

Kazanın yerel idarinde üst düzey yetkilidir. İdari temsilcinin gözetimi altında, Kaza içindeki yasaların, kararnamelerin, emirlerin, yönetmeliklerin uygulanmasını sağlar.  İdari Delege tarafından kendisine iletilen Bölge Komiserinin talimat ve emirlerini sıkı bir şekilde uygulamasını sağlar.

Tüm idari hizmetler Kaymakamın kontrolü ve gözetimi altındadır.

İdari Temsilci aracılığıyla tüm konularda üst makamlarla iletişim kurar.

Kaza’nın İdari Temsilcisine karşı Kaza içinde düzeni ve kamu güvenliğini sağlamaktan sorumludur.

Kaymakam, İdari Delegeye danışarak Kaza içinde teftiş turları düzenlemek zorundadır.

Kazadaki teftişlerinde gözlemlediği durum ve bölgenin ihtiyaçları ile oradaki durumu iyileştirmek için alınacak önlemler hakkında raporlar düzenler.

Hapishanelerde infazların uygulanmasını izler, bunları bizzat denetler, gerekli iyileştirmeleri önerir.

Kaymakam tarafından alınan kararlar, İdari Temsilci tarafından onaylandıktan sonra yürürlüğe girer.

VI. MERKEZİ İDARİ KONSEY.

SORUMLULUKLARI

Merkez İdari Konsey Konfederasyonun başkentinde bulunur.

OLUŞUMU.

Başkan: Fransa Cumhuriyeti Komiseri belirleyici oya sahiptir.

Üyeler:

a/ Danışmanın atamasıyla:

Muhasebe, Kamu Eğitimi, Kamu Hizmetleri, Tarım Müdürleri ve Başkan tarafından toplanan diğer görevliler. Dini liderler (her mezhepten bir kişi).

b/ Seçimle:

12 Alevi, 2 Sünni ve 3 Hıristiyan (Rum veya Maruni) dahil olmak üzere 17 üye.

Bu üyeler, gelecekteki düzenlemelere tabi olacak koşullar altında, Kaza İdari Konseyleri tarafından iki yıllığına seçilir. Yeniden seçilme hakkına sahiptirler.

GÖREVLER

Merkez İdari Konseyi, vergilerin tahsisinden ve Konfederasyonun gelir ve giderlerinin yönetiminin denetlenmesinden sorumludur.

Danışmanlar Konseyi, Komisyonlar tarafından kendisine iletilen tüm idari konularda görüşünü sunmak zorundadır.

VII. KAZA İDARİ KONSEYİ.

SORUMLULUKLARI.

Her Kazanın merkezinde bir yerel İdari Konsey bulunur.

YAPISI.

Başkan: Kaza İdari Temsilcisi.

Başkan Yardımcısı: Kaymakam

Üyeler:

a/ Danışmanın Atamasıyla

Muhasebe, Kamu Eğitimi, Kamu Hizmetleri, Tarım Başkanları ve Başkan tarafından atanan diğer tüm yetkililer. Dini liderler (mezhep başına 1)

b/ Seçimle:

Sayılarına orantılı azınlık temsiline sahip 12 üye.

Bu üyeler, köy Muhtarları ve şehir belediye meclisleri tarafından iki yıllığına seçilir.

Yeniden seçilme hakkına sahiptirler.

SORUMLULUKLAR

Kaza İdari Konseyi, yerel idari otoriteye karşı doğrudan halkı temsil eder. Tavsiyelerde bulunur. İdari Delege tarafından kendisine iletilen tüm idari sorulara ilişkin istişari görüş bildirmek zorundadır.

VIII. MALİYE.

Tapu sicillerinin doğrulanması, mülkiyet sahipliğinin belirlenmesi ve mevcut vergi sisteminde yapılacak değişiklikler öncesinde bunlara temel teşkil edecek bir Nüfus sayımı yapılmalıdır.

Yeni bir vergi sistemi kurulacaktır. Resmi Vergi tahsildarlarının kaldırılması gerekmektedir. Vergiler aşiret şefleri veya bölgenin ileri gelenleri tarafından tahsil edilecektir. Toplanan gelirin bir kısmı kendilerine verilecektir. Ancak, tüm miktardan sorumlu olacaklar ve bir depozito ödeyeceklerdir.

İdari Delegelerin vergi hususunda suiistimalleri önlemek için izleme yapacaklardır.

Kaza hesapları Baş Muhasebeciler tarafından tutulacak ve Konfederasyonun Mali Müdürlüğünde merkezileştirilecektir.

IX. ADALET

Mevcut sistem değiştirilecek, üç tür mahkeme kurulacaktır.

a/ Dağlarda: Sulh Ceza Hakimliği.

b/ Kaza Merkezlerinde: Azınlıkların nüfusa orantılı sayıda üyeye sahip olduğu Karma Mahkemeler.

c/ Konfederasyon başkentinde: 12 üyeli Temyiz Mahkemesi (Merkez İdari Konseyi’nin seçilmiş üyeleri arasında olduğu gibi)

Notlar: Sulh Yargıçlarının yargı yetkisine ilişkin olarak, Alevi olmayan bir davacı, yerel adalet sisteminden şüphelenirse her zaman doğrudan Karma Mahkeme’ye başvurabilir veya temyiz başvurusunda bulunabilir.

X. DİNLER/MEZHEPLER.

Alevi Konfederasyonu’nda tüm dinler eşit bir şekilde tanınır.

Bir Alevi Şeyhi resmi olarak Kaza İdari Konseyi için ve bir Şeyh de tüm Konfederasyon için atanır. Bu Şeyhler, ilgili İdari Konseylerin üyeleridir.

XI. ÇEŞİTLİ [Diğer]

Alevilerin talep ettiği diğer reformlar (okullar, tarım, kamu işleri, silahlı kuvvetler, vb.) kademeli olarak uygulanacak ve belirli çalışmaların konusu olacaktır.

Yaslak, Fransız Mandası’nın ilk yıllarında Alevi ileri gelenleri ile Fransız askeri-sivil yönetimi arasındaki müzakerelerin kurumsal çerçevesini yansıtan erken dönem bir özerklik ve himaye (protektora) projesi niteliğindedir.

Metinin geneline bakıldığında “yerel özerklik + yabancı koruyuculuk” modeli olduğu görünmektedir. Aynı zamanda metin; Osmanlı idari mirasının (kaza sistemi, kaymakamlık, karma mahkemeler, muhasebe teşkilatı vb.) hem de Fransız sömürge yönetim anlayışının (komiserlik, idari delegeler, merkezi bütçe denetimi, askerî kontrol) sentezini ortaya koyar.

Taslak, tam bağımsızlıktan ziyade Fransa’nın “doğrudan ve münhasır koruması” altında yarı-özerk bir konfederasyon öngörmektedir.

Alevi Devleti Adının Kabulü (1922)

Alevi Özerk Bölgesi’nin hukuki statüsünde ikinci önemli aşama, 12 Temmuz 1922 tarihli ve 1470 sayılı kararnamedir. Bu kararname ile bölgenin adı resmen “Alevi Devleti” olarak değiştirilmiştir. Metinde, Yüksek Komiserin temsilcisinin bundan böyle “Alevi Devleti Valisi” unvanını taşıyacağı belirtilmiş ve kararname hükümlerinin uygulanmasından Genel Sekreterin sorumlu olduğu hükme bağlanmıştır.

Bu adlandırma değişikliği, sembolik olduğu kadar hukuki bir nitelik de taşımaktadır. Zira “bölge” kavramı yerine “devlet” teriminin kullanılması, söz konusu siyasi birimin özerkliğinin genişletildiği ve ayrı bir kamu tüzel kişiliği olarak yapılandırıldığı yönünde bir algı yaratmayı hedeflemiştir. Ancak bu durum, devletin egemenliğinin manda yönetimi tarafından ciddi biçimde sınırlandırıldığı gerçeğini ortadan kaldırmamaktadır.

Suriye Devletleri Federasyonu ve Alevi Devleti’nin Konumu

28 Haziran 1922 tarihli ve 1459 sayılı kararname ile Halep Devleti, Şam Devleti ve Alevi Devleti’nden oluşan “Suriye Özerk Devletleri Federasyonu” kurulmuştur. Bu federasyon, Fransa’nın Suriye topraklarını hem idari bakımdan parçalı tutma hem de ekonomik ve hukuki açıdan merkezileştirme stratejisinin bir ürünüdür.

Suriye Federasyonu Kuruluş Kararı

1. Bölüm Genel Hükümler

Madde 1. — Halep Devleti, Şam Devleti ve Alevi Devleti’nden oluşan bir Suriye Özerk Devletleri Federasyonu kurulmuştur.

Madde 2. — Fransız Mandası altına alınmış olsun veya olmasın, Federe Devletler, para veya gümrük bakımından tek bir bölgeye sahip olduklarından, bu bölge içinde hiçbir gümrük ayrımı veya başka bir ticaret sınırlaması getirilemez.

2. Bölüm Federasyonun Yürütme Yetkisi

Madde 3. — Federasyonun yürütme yetkisi, Federasyon Başkanı tarafından kullanılır.

Federasyon Başkanı, Federal Konsey tarafından alınan kararların uygulanması sorumluluğunu Eyalet Valilerine devredebilir.

Federasyon Başkanı, Federal Konsey Başkanıdır. Konsey tarafından, Eyalet Delegelerinin salt çoğunluğu ile üyeler arasından seçilir.

Bir yıllığına seçilir.

Görev süresinin bitiminden sonraki yıl yeniden seçilemez.

Bütçeyi hazırlamaktan ve uygulanmasını sağlamaktan sorumludur. Federal Konsey’e sunulmak üzere her türlü projeyi inceler, hazırlar ve önerir. Federal makam ve görevlere atama yapar; bu konudaki yetkilerini devredebilir. Federasyon dışı eyaletlerle anlaşmaların müzakere edilmesinden sorumlu Federasyon temsilcilerini atar.

Kanunları çıkarır ve Eyalet Valileri tarafından yayınlanmasını sağlar.

Madde 4. — Federasyon Başkanı, görevlerini yerine getirirken Federal Direktörler [Müdürler] ve bir Federal Konsey tarafından desteklenir.

Federal Direktörlükler geçici olarak aşağıdaki gibidir:

1° — Maliye Müdürlüğü.

2° — Bayındırlık Müdürlüğü.

3° — Kamu Hizmetleri Müdürlüğü.

Fransız Meclis Üyeleri Federasyon Direktörlerine danışmanlık yapacaktır.

1° Maliye Bakanlığı, bu Kararnamenin XVI ila XXI. Maddeleri uyarınca Bütçeyi hazırlar ve yürütür.

2°— Bayındırlık İşleri Bakanlığı, Federal Konsey kararıyla federal olarak ilan edilen işlerin projelerini hazırlar, bu işlerin yürütülmesinden sorumlu olacak Eyaletler arasında dağıtımı için önerilerde bulunur, bu dağıtımı Federal Konsey kararına uygun olarak gerçekleştirir ve Federasyon adına bu işlerin yürütülmesini denetler.

Bayındırlık İşleri Bakanlığı, Federasyonun vereceği imtiyazlar ve şirketlerle ilgili sözleşmeleri ve şartnameleri hazırlar. İmtiyaz sözleşmelerinin yürütülmesini denetlemekten sorumludur.

3°— Kamu Hizmetleri Bakanlığı, Federal Konsey’in karar vermesi gereken konularla ilgili tüm projeleri incelemek veya hazırlamaktan sorumludur.

Yargıtay bu Bakanlığa rapor verir. Federal Eyaletlerin ortak giderlerle sürdürmeye karar verdiği Hizmet ve Kuruluşlar da bu Müdürlüğe bağlanabilir.

Mad. 5. – Federasyon Başkanı’nın kararları, ancak Yüksek Komiser’in onayı alındıktan sonra uygulanabilir.

 

3. Bölüm Federal Konsey

Madde 6. – Federal Konsey; Şam, Halep ve Alevi Devletlerinin her birinden beş delegeden oluşturulur. Bu delegeler, Yönetim Konseyleri tarafından bir yıllığına seçilirler. Federal Konsey üyelerinin, onları gönderen YönetimKonseyinin bir parçası olmaları gerekmez.

Madde 7. – Federal Konsey, dönüşümlü olarak bir yıl Şam’da ve bir yıl Halep’te toplanır. Her delegasyonun temsil edileceği bir büro kurulur. Bu büro, Madde III’te belirtildiği gibi Federasyon Başkanı ve iki Başkan Yardımcısından oluşur.

Madde 8. – Federal Konsey her yıl 1 Nisan ve 1 Kasım tarihlerinde toplanır. Bu olağan oturumlar üç hafta sürer. Başkan ayrıca, toplantıların süresini uzatabilir ve Federal Konsey’i olağanüstü toplantıya çağırabilir.

Madde 9. – Federasyon Başkanı, eyaletlerin hazırladığı taslakları [Projeleri], Federal Konsey’e sunar. Taslaklar eyaletlerce, Federal Konsey toplantısından en az üç ay önce Federasyon Başkanı’na iletilmelidir. Başkan, taslakları Federal Konsey toplantısından en az bir ay önce Hükümetlere iletir. Projeler Başkanın inisiyatifiyle teslim edildiğinde, aynı süre içinde ilgili Hükümetlere iletilmelidir. Hükümetler projeleri her açıdan inceler ve sunulan proje hakkındaki görüşlerini Başkana iletir.

Madde 10. — Federasyon Başkanı, bir önceki madde hükümlerine uygun olarak seçilen projeler hakkında Federal Konseyi bilgilendirilir.

Federal Konsey, genel kurul halinde toplanarak, projeleri incelemek üzere her heyetin temsil edileceği komiteler atar. Bu komitelerin sonuçlarını görüşür.

Oylama, her eyaletin yalnızca bir oy hakkı olacak şekilde heyet bazında yapılır.

Anlaşmazlık halinde, Federasyon Başkanı, eyaletlerden birinin talebi üzerine, gerekçeli bir kararla konuyu Yüksek Komiser’e havale eder.

Yüksek Komiser, gerekli gördüğü takdirde, antlaşma yükümlülüklerinin yerine getirilmesini, kamu hizmetlerinin yürütülmesini veya Federasyonun bazı temel ihtiyaçlarının karşılanmasını sağlamak için kararname çıkarabilir.

4. Bölüm Federal Konseyin Yetkileri

Madde 11.— Federasyon, aşağıdaki konularda tek bir mevzuata sahip olacaktır:

Arazi Kanunları ve Mülkiyet Kanunu,

Medeni Kanun (Borçlar ve Sözleşmeler),

Ticaret Kanunu,

Medeni ve Ticari Usul Kanunu, Uygulama Usulleri,

Ceza Kanunu,

Sınai, Ticari ve Edebi Mülkiyetin Korunması.

Madde 12. — Federasyon, eyaletlerin ortak çıkarlarına ilişkin konularda tek bir mevzuatın kabulüne yönelik bütün teklifleri incelemeye ve bunlar hakkında karar almaya yetkilidir.

Madde 13. — Federal Konsey, federal çıkarlara konu olan tüm Bayındırlık İşleri projelerini inceleme yetkisine sahiptir.

Federasyon Toprakları’nın sınırlarını aşmamak kaydıyla bir Eyalet’e yayılan kamu işleri Federal ilgi alanına girer.

Federal Konsey, bu tür işlerin yürütülmesinin eyaletlere, bir imtiyaz sahibine veya bir yükleniciye emanet edilmesine karar verebilir.

Madde 14. — Federal Konsey ayrıca, Federe Devletler için ortak çıkarlara konu olan tarım, madencilik, sağlık veya diğer tüm kamu hizmeti kuruluşlarının kurulmasına karar verme yetkisine sahiptir.

Madde 15. — Federal Konsey kararıyla federal olarak ilan edilmeyen konular, eyaletlerin yetkili yargı yetkisi içinde kalır.

Eyaletler, Federasyon tarafından çıkarılan tedbirlerin uygulanmasını sağlamak için gerekli tüm düzenlemeleri yaparlar. Federal bir karar, uygulama yönetmeliklerinin yayımlanması için azami bir süre belirleyebilir.

5. Bölüm Federal Bütçe

Madde 16. — Bir sonraki yılın Bütçe Taslağı, Kasım ayı oturumunda Başkan tarafından Federal Konsey’e sunulur.

Madde 17. — Bütçe, Federe Suriye Devletleri’nin gümrük gelirleri, dolaylı vergiler ve uygun durumlarda eyaletlerin ödemeye karar verdiği katkı paylarıyla finanse edilir. Federal Konsey kararıyla federal ilan edilen hizmet ve işlerin giderlerini karşılar.

Bütçe, bölümler halinde onaylanır.

Madde 18. — Federal Konsey, mali yıl sonunda bütçe fazlalarının tahsisine karar verir ve bu fazlaları Federasyon Rezerv Fonu’na aktarabilir, bir sonraki Bütçenin gelirlerine dahil edebilir veya Federe Devletlere gönderebilir.

Madde 19. — Bütçe taslağı, uygun görülen değişiklikleri önerebilecek olan Mali Komisyon’a sunulmalıdır. Komisyonun raporu, taslak Bütçe ile aynı anda Federal Konsey’e sunulur.

Madde 20 — Federal Konsey, Bütçe Taslağı üzerinde müzakere eder, gerektiğinde federal taahhütlerle uyumlu hale getirmek için değişiklik yapar ve bölüm bölüm oylama yapar.

Madde 21 — Federasyon Başkanı, Bütçenin gerçekten dengeli olmasını, Federasyonun ödenmemiş borçlarını ve federal hizmetlerin ihtiyaçlarını karşılamak için gerekli ödenekleri sağlamasını ve uygulanabilir olmasını sağlar.

6. Bölüm Çeşitli Hükümler

Madde 22. — Federal Konsey, Federasyonu ilgilendiren tüm konularda Başkana yazılı soru sorma hakkına sahiptir.

Madde 23. — Federasyon yetkilileri tarafından işlenen yetki kötüye kullanımları ve bu kararnamenin uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar hakkında karar vermekle görevli mahkemenin yapısı ve yargı yetkisi, daha sonra çıkarılacak bir kararname ile belirlenir.

Halep, le 28 Juin 1922

Signé: GOURAUD

 

Federasyon çerçevesinde:

Gümrük ve para sistemi ortak hale getirilmiştir. Federal Konsey oluşturulmuş, her devletten beş delege bu konseye gönderilmiştir. Arazi hukuku, medeni hukuk, ticaret hukuku, ceza hukuku ve usul kanunları gibi temel alanlarda tek bir mevzuat kabul edilmiştir.
Federal bütçe oluşturulmuş ve ortak hizmetlerin finansmanı bu bütçeden sağlanmıştır.
Federasyon Başkanının ve Federal Konseyin aldığı kararların yürürlüğe girmesi Yüksek Komiserin onayına bağlanmıştır.

Bu düzenlemeler, Alevi Devleti’nin hukuki bakımdan federatif bir yapının parçası olduğunu, ancak bu federasyonun da nihai olarak Fransız manda idaresine tabi bulunduğunu göstermektedir.

Alevi Devleti’nin Fiili Kuruluşunun İlanı (1925)

Alevi Devleti’nin fiilen bağımsız bir siyasi birim olarak teşkil edildiği tarih, 1 Ocak 1925 olarak kabul edilmiştir. Bu sonuç, 1920 ile 1923 yılları arasında çıkarılan bir dizi kararnameye dayandırılmıştır:

319 sayılı kararname (31 Ağustos 1920): Alevi Özerk Bölgesi’nin kurulması.
337 sayılı kararname (1 Eylül 1920): geçici idari teşkilat.
1470 sayılı kararname (12 Temmuz 1922): “Alevi Devleti” adının kabulü.
2147 sayılı kararname (31 Ağustos 1923): Temsilci Konseyinin kurulması.
2198 sayılı kararname (24 Eylül 1923): Temsilci Konseyinin yetkileri.

Bu hukuki çerçeve içinde alınan kararla, Alevi Devleti’nin 1 Ocak 1925 itibarıyla, mandater devletin hakları saklı kalmak kaydıyla bağımsız olduğu ilan edilmiştir.

Devletin toprakları iki sancaktan oluşmuştur:

Lazkiye Sancağı: Lazkiye, Haffa, Ceble, Banyas ve Masyaf kazaları.
Tartus Sancağı: Tartus, Safita ve Tell-Kala kazaları.

Başkent Lazkiye olarak belirlenmiştir. Ayrıca Adalet Bakanlığı ve Posta İdaresi kurulmuş, gümrük hizmetleri Maliye Müdürlüğüne bağlanmış ve temyiz mercii olarak geçici süreyle Büyük Lübnan Temyiz Mahkemesi görevlendirilmiştir.

Alevi Devleti’nin İdari Yapısı

Alevi Devleti’nin idari yapısı, Fransız manda sisteminin özelliklerini taşır. Devletin en üst makamı, Yüksek Komiser tarafından atanan Fransız asıllı validir. Valiye bir hükümet danışmanı ve teknik danışmanlar eşlik etmektedir.

Valinin başkanlığında görev yapan iki üyeli İdari Komisyon, devletin idari, mali ve ekonomik işlerinden sorumludur. Taşrada Lazkiye ve Tartus sancakları birer mutasarrıf tarafından, kazalar ise kaymakamlar tarafından yönetilmiştir. Her sancak ve kazada, bölgedeki dini ve mezhepsel grupların oranları dikkate alınarak oluşturulmuş idari komisyonlar bulunmaktadır.

Büyük yerleşimlerde belediye meclisleri seçimle işbaşına gelmiş, Lazkiye merkezi ise doğrudan valiye bağlı özerk bir belediye statüsüne sahip olmuştur.

Alevi Devletinin Yürütme Yetkisi

(24 Janvier 1925, Arrété no: 4/S)

Her Devlet’te bululunan [ Suriye, Lübnan, Dürzi ve Alevi devletleri kastediliyor] görevdeki hükümetler kamu düzeninin sağlanmasından sorumludur. Bu düzen kendilerine bağlı polis ve jandarma aracılığı ile yerine getirilir.

Bir devlette kamu düzeni bozulur veya toprak güvenliği tehlikeye girerse, o devlete ait yetkiler Fransız Yüksek Komiseri tarafından kullanılabilir. Bu durumda Komiser devlet hükümeti yerine geçer. Aynı zamanda yerel jandarma ve polis Yüksek Komiserin emrine girer.

Yüksek komiser ciddi karışıklıklar halinde veya dış koşullar gerekli kıldığı takdirde ülkenin tamamı veya bir kısmı üzerinde, sivil otorite tarafından kullanılan yargı ve kolluk yetkilerinin tamamını veya bir kısmını kullanabilir. Aynı zamanda aşağıdaki yetkilerde komisere ait olur.

1. Vatandaşların evlerinde gece-gündüz arama yapma hakkı
2. Şüphelileri uzaklaştırma hakkı
3. Silah ve mühimmatın teslimini emretme, bunlar için arama yapma ve el koyma hakkı
4. Düzensizliğe teşvik edebileceği düşünülen yayın ve toplantıları yasaklama hakkı

Yüksek komiser askeri makamlar yararına, toprakların-arazilerin tamamı veya bir kısmına, gerekli görülen her türlü hizmet ve erzak için el koyabilir.

24 Ocak 1925 tarihli ve 4/S sayılı kararname, Alevi Devleti’nin yürütme yetkisinin sınırlarını ve bu yetkinin olağanüstü durumlarda Fransız Yüksek Komiseri’ne devrini düzenlemektedir. Metin, Fransız Mandası altındaki devletlerin (Suriye, Lübnan, Dürzi ve Alevi Devletleri) biçimsel özerkliğinin, kamu düzeni ve güvenlik söz konusu olduğunda fiilen askıya alınabildiğini açık biçimde ortaya koymaktadır.

Kararnamede, kamu düzeninin bozulması veya “toprak güvenliğinin tehlikeye girmesi” halinde:

Devletin yürütme yetkilerinin doğrudan Yüksek Komiser tarafından kullanılacağı,

Yerel polis ve jandarmanın Komiserin emrine gireceği, hükme bağlanmaktadır.

Bu düzenleme, Alevi Devleti’nin egemenliğinin koşullu ve geri alınabilir nitelikte olduğunu, nihai otoritenin manda idaresinde bulunduğunu göstermektedir.

 

1925 Seçimleri

 (8 Ocak 1925 (1 Derece) 24 Ocak 1925 Seçimleri (2 Derece))

Alevi Devleti seçim bölgeleri arasında ikinci kademe seçmen dağılımının belirlenmesi

Alevi Devleti’nde bir Temsil Meclisi kurulması hakkında 21 Aralık 1925 tarihli ve 22 sayılı kararnameyi göz önünde bulundurarak; 22 Aralık 1925 tarihli ve 1209 sayılı Mahalli İdareler Kararnamesi ile 8 Ocak 1926 tarihinde birinci derece seçmenlerin çağrılması hususunu dikkate alarak;

31 Mart 1925 tarihli revize seçim listelerini inceledikten sonra;

Genel Sekreter’e danıştıktan sonra;

Madde I. — 8 Ocak 1926 tarihinde birinci derece seçmenler tarafından seçilecek ikinci derece seçmenler, Mudiriye veya mahalle ve mahalle bazında aşağıdaki şekilde dağıtılır:

1. — Lazkiye Sancağı

Lezkiye Şehri
Kamlie Mahallesi	1 Sünni
Slaybe Mahallesi	7 Sünni
Şehabeddin Mahallesi	4 Sünni
Sabbagine	3 Sünni 1 Maruni
Kale Mahallesi	3 Sünni, 1 Grek Ortodoks, 3 Ermeni Katolik
Kuene Mahallesi	5 Sünni
Şeyh Daher Mahallesi	11 Sünni, 6 Grek Ortodoks, 1 Protestan

 

Lezkiye Kazası
Sahil Nahiyesi	20 Alevi, 1 Sünni, 1 Ermeni
Behlüliye Nahiyesi	15 Alevi, 4 Sünni
Basit Nahiyesi	4 Alevi, 3 Sünni
Baer Nahiyesi	2 Alevi, 5 Sünni

 

Masyaf Kazası
Masyaf Nahiyesi	17 Alevi, 1 Grek Ortodoks, 4 İsmaili
Ayn el-Krum Nahiyesi	9 Alevi
Hazzur Nahiyesi	11 Alevi, 1 Sünni, 3 Grek Ortodoks, 1 Maruni
Vadi el Uyun Nahiyesi	9 Alevi

 

Banyas Kazası
Banyas Nahiyesi	12 Alevi, 7 Sünni, 2 Grek Ortodoks, 1 Maruni
Kadmus Nahiyesi	11 Alevi, 3 İsmaili
Ennaze [Innaze] Nahiyesi	6 Alevi

 

Ceble Kazası
Ceble Merkez Nahiyesi	10 Sünni
Reşadiye Nahiyesi	22 Alevi
Beni Ali Nahiyesi	35 Alevi
Simt Kibli Nahiyesi	19 Alevi

 

Haffe Kazası
Haffe-Sahyun Nahiyesi	6 Alevi, 7 Sünni, 1 Grek Ortodoks
Beyt el-Şilif Nahiyesi	15 Alevi, 1 Grek Ortodoks
Ekrad Nahiyesi	4 Alevi, 13 Sünni, 1 Grek Ortodoks
Mehelbe Nahiyesi	15 Alevi
Darious (Deryus) Nahiyesi	11 Alevi

 

1. — Tartus Sancağı

Tartus Kazası
Tartus Merkez	12 Alevi, 6 Sünni, 2 Grek Ortodoks, 1 Maruni
Kavabiy Nahiyesi	6 Alevi, 2 Sünni, 6 Grek Ortodoks, 3 İsmaili
Dahr el-Ğarbi Nahiyesi	9 Alevi
Hamidiye Nahiyesi	5 Alevi, 2 Sünni
Rouad [Arvad] Adası	7 Sünni

 

Tell Kalah Kazası
Vadi el-Nasara Nahiyesi	1 Alevi, 14 Grek Ortodoks, 1 Grek Katolik
Vaar Nahiyesi	5 Alevi
Cebel Helou Nahiyesi	9 Alevi, 3 Grek Ortodoks, 1 Maruni
Chaara [Şahara] Nahiyesi	6 Alevi, 6 Sünni, 1 Grek Ortodoks

 

Safita Kazası
Safita Merkezi	21 Alevi, 6 Grek Ortodoks, 1 Grek Katolik
Dreykuş Nahiyesi	25 Alevi
Hazzur Nahiyesi	5 Alevi, 1 Sünni, 4 Grek Ortadoks, 3 Maruni
Safsafa Nahiyesi	10 Alevi

 

Bu kararname, Lazkiye’de ve her merkez nahiyede asılacak ve gerekli görülen her yerde yayınlanacak veya duyurulacaktır.

Lattaquié, le 25 Décembre (Aralık) 1925

Signé : SCHOEFFLER

Seçim Sonrası Oluşan Temsilciler Meclisi

 

Lazkiye Sancağı :

Ali Muhamed Kamel

Saker Hayr Bey

İbrahim Ağa el Kinji

Muhammed Bey Cenad

Şeyh Şehab Nasır

Abdulkader Şireyta

Mecidüddin Azhari

Hasan Hac İbrahim

İshak Nasri

 

Tartus Sancağı:

Caber Abbas

Aziz Hoca

Emin Ağa el Reslan

Nicolas Bachour

Sadık İlyas

Mahmud Bey Abdulrezzak

 

Düzenleme, kırsal alanlarda Alevi çoğunluğunu kurumsallaştırırken, şehir merkezlerinde ve belirli bölgelerde Sünni ve Hristiyan gruplara sınırlı fakat güvence altına alınmış bir temsil alanı tanımaktadır. Bu yapı, Mandater yönetimin bir yandan “azınlıkların korunması” söylemini sürdürürken, diğer yandan siyasal dengeyi öngörülebilir ve yönetilebilir bir çerçevede tutma amacını yansıtmaktadır.

Alevi Devleti Belediyeleri

Belediyeler Fransız Mandası altında yürürlükte olan Suriye–Lübnan yerel yönetim mevzuatına, özellikle 3 Haziran 1923 tarihli ve 785 sayılı Belediye Kanununa, ayrıca Yüksek Komiser’in kamu maliyesine ilişkin düzenlemelerine tabiydi.

Belediyeler hukuken tüzel kişiliğe sahip kamu kurumlarıydı. Kendi bütçelerini yapabilen, ancak bütçeleri ve önemli kararları mutlaka Yüksek Komiserlik veya Devlet Valisi (Gouverneur) onayına bağlı olan yarı-özerk idarelerdi.

1927 Belediye Seçimleri

1. LAZKİYE SANCAĞI

CEBLE BELEDİYESİ

Mustafa Wakil, Ahmed Rida Müslümani, Mustafa Matbut, Fares Treifi, Abdurrahman Hoca, Muhammed Muesneh, Muhammed Abdulrahman Attal, Hac Hasan Hac Ubeid

BANYAS BELEDİYESİ

Nureddin İmam, Mustafa Cindi, Said Yasin, Kamel Adra, Habib Dib, Mustaf Ona, Şefik Tahhuf

MASYAF BELEDİYESİ

Hüseyin İbrahim, Ali Coubassi?, Yusuf Ömer, Bekir Süleyman, Ahmed Helou, Ali Fares, Hasan Şahhino

HAFFE BELEDİYESİ

Aziz Ağa Abu Süleyman, İbrahim Ağa Halil, Selim Ağa Halebi, İbrahim Nseir , Abdulrahman Sayed, Ali Saad, Nessin Elias [İlyas]

 

1. TARTUS SANCAĞI

TARTUS BELEDİYESİ

Ali Ağa Muhammed Abdullah, Abdulrahman Yunus, Abdullah Ahmed Tayara , Muhammed Beşir Haykel, Muhammed İbrahim Ağa Muhammed, Mouyne Ahmed Hamed, Tevfik Daniel, Şefik Mansur, Sezar Kısma Daiha

SAFİTA BELEDİYESİ

Halil Ali Haydar, Fuad Bachour, Habib Bitar, Kazma [Kozma] Huri, Halil Dib, Tevfik Butros, Halil Naser, Habib Mitri İsa, İlyas Halil Tayar

ROUAD [Arwad] BELEDİYESİ

Hasan Gandura, Abdulkerim Osman, Şihada Dib, Muhammed Cindi, Hac Ali Osta, Abdulkader Sabra, Muhammed Mella, Haled Ali Abdullah , Hac Mustafa Yamek

 

1930 Organik Statüsü ve Anayasal Çerçeve (Lazkiye Devleti)

14 Mayıs 1930 tarihli Organik Statü (Statut organique), Alevi Devleti’nin –daha sonra Lazkiye Devleti adıyla– anayasal düzenini belirleyen temel belgedir. Bu metin, geniş bir “Haklar Bildirgesi” ile başlamaktadır.

Haklar Bildirgesi

31 Ağustos 1920 tarihinde kurulmuş olan Lazkiye Özerk Hükümeti, aşağıdaki statülere sahiptir:

Haklar Bildirgesi

Madde 1

Bütün vatandaşlar kanun önünde eşittir. Irk, din ve dil ayrımı olmaksızın medeni ve siyasi haklardan yararlanırlar; kamu yükümlülükleri ve ödevlerine tabidirler.

Madde 2

Kişi özgürlüğü güvence altına alınmış ve korunmuştur. Hiç kimse, ancak kanunun belirlediği hallerde ve kanunun öngördüğü usullere uygun olarak tutuklanabilir veya alıkonulabilir.

Madde 3

Konut dokunulmazdır. Kanunda öngörülen şartlar ve usuller dışında, konut sahibinin rızası olmaksızın bir konuta girilemez ve orada kalınamaz.

Madde 4

Vicdan özgürlüğü herkes için güvence altındadır. Kamu düzeni ve genel ahlakla bağdaşmak kaydıyla, tüm ibadet biçimlerinin serbestçe icrası teminat altındadır.

Madde 5

Öğretim, kamu düzenine ve genel ahlaka aykırı olmamak ve mezheplerin onuruna zarar vermemek şartıyla serbesttir.
Toplulukların kendi okullarına sahip olma hakkına, kanunla düzenlenen kamu öğretimine ilişkin genel hükümlere tabi olmak kaydıyla, hiçbir şekilde halel getirilemez.

Madde 6

Düşünce ve görüşlerin sözle veya yazıyla serbestçe ifade edilmesi, toplantı özgürlüğü ve dernek kurma özgürlüğü, kanunun belirlediği sınırlar içinde güvence altındadır.

Madde 7

Basın, kamu düzeninin korunmasını ve bireylerin ve toplulukların haklarına saygıyı sağlamak amacıyla çıkarılan kanun ve yönetmeliklerin koyduğu sınırlar içinde serbesttir.

Madde 8

Mülkiyet, kanun tarafından korunur. Hiç kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve önceden adil bir tazminat ödenmek şartıyla mülkiyetinden yoksun bırakılamaz.

Madde 9

Yazılı kanunla düzenlenmemiş alanlarda örf ve adet hukuku, bu Statüde yer alan ilkelere aykırı olmamak şartıyla, kişiler arasındaki ilişkileri düzenlemeye devam eder.

Her topluluk kendi şahsî statüsünü (kişisel hukukunu) muhafaza eder; haklarının tanınması ve korunması güvence altındadır.

Madde 10

Arapça ve Fransızca resmî dillerdir.

 

Kamu Güçlerinin Teşkilatı

Madde 11

Yetki, bir Vali tarafından ve bir Temsilci Meclisinin yardımıyla kullanılır.

Madde 12

Adalet, yalnızca kanunlara tabi mahkemeler tarafından yerine getirilir.

 

Valiye İlişkin Hükümler

Madde 13

Hükümet, kamu düzenini ve kamu güvenliğini sağlamakla görevlidir. Kanunların uygulanmasını temin eder. Düzenleyici yetkiyi kullanır. Başka bir atama usulü öngörülmemiş tüm görevlere atama yapar. Başında müdürlerin bulunduğu kamu hizmetleri aracılığıyla ülkeyi yönetir.

Madde 14

Valinin yasama alanındaki yetkileri, işbu Statünün 19 ila 26. maddelerinde tanımlanmıştır.

Madde 15

Vali, yürürlükteki mevzuatta belirlenen tarihlerde ve şartlarda seçim kurullarını toplantıya çağırır.

Madde 16

Vali, Temsilci Meclisini olağan ve olağanüstü toplantıya çağırır ve oturumların kapanışını ilan eder. Meclisi erteleyebilir. Gerekçeli bir kararname ile feshedebilir.

Fesih halinde, Vali altı ay içinde seçim kurullarını toplantıya çağırmak zorundadır.

 

Temsilciler Meclisi

Madde 17

Temsilci Meclisi, seçilmiş üyelerden ve atanmış üyelerden oluşur. Atanmış üyelerin sayısı, seçilmiş üyelerin üçte birini aşamaz. Üyelerin seçimi ve atanması, seçim kanunu hükümlerine göre yapılır.

Madde 18

Yasama işlemleri, bütçe, kapanmış mali yılların kesin hesabı, borçlanma, imtiyaz ve tekel projeleri –devlet maliyesini bağlayıcı nitelikte iseler– Vali tarafından Temsilci Meclisine sunulur.

Meclisin bu konulardaki yetkileri, işbu Statünün 19 ila 26. maddelerinde tanımlanmıştır.

Temsilci Meclisi her yıl Kasım ayında olağan toplantı yapar. Bu toplantının süresi bir ayı geçemez.

Ayrıca olağanüstü toplantıya da çağrılabilir.

 

Yasama İşlemleri

Madde 19

Vali, yasama işlemlerini hazırlar ve Temsilci Meclisinin incelemesine sunar. Bunları “yasama kararnamesi” şeklinde ilan eder.

Madde 20

Acil durumlarda ve toplantılar arasında Vali, yasama niteliğinde tedbirleri tek başına alabilir; ancak bunları bir sonraki toplantı sırasında Meclise sunmak zorundadır.

 

Bütçe

Madde 21

Bütçe tasarısı Vali tarafından hazırlanır ve Kasım ayındaki toplantının açılışından en az sekiz gün önce, kapanan mali yılın kesin hesabı ile birlikte Temsilci Meclisi üyelerine iletilir.

Madde 22

Temsilci Meclisinin onayı olmadan hiçbir vergi konulamaz ve hiçbir ödenek açılamaz.

Madde 23

Ancak aşağıdaki giderler zorunludur ve Meclisin oylamasını gerektirmez:

Usulüne uygun olarak yapılmış ve vadesi gelmiş borçların ödenmesi,

Kapanmış mali yıllara ait giderler,

Jandarma giderleri ve güvenliğe ilişkin giderler.

Valinin kararnamesi şeklinde yayımlanan bir cetvel, her yıl bütçeye kaydedilen zorunlu giderlerin tutarını gösterecektir.

Madde 24

Kamu hizmetlerinin örgütsel yapısı bütçe yoluyla değiştirilemez.

Madde 25

maddede belirtilen ilkeye istisna olarak, toplantılar arasında öngörülemeyen durumlar acil harcamaları gerekli kıldığında, Vali gerekçeli bir kararname ile olağanüstü veya ek ödenekler açabilir; bunları bir sonraki toplantıda Meclise sunmak zorundadır.

Madde 26

Meclisin olağan toplantısı özellikle bütçenin oylanmasına ayrılmıştır ve bu oylama her türlü diğer görüşmeden önce yapılır.

Eğer Temsilci Meclisi toplantı sonuna kadar bütçe tasarısı hakkında kesin bir karar vermezse, Vali görüşmeleri sürdürmek üzere Meclisi olağanüstü toplantıya çağırabilir. Bu toplantının süresi on beş günle sınırlıdır.

Bu sürenin sonunda bütçe kesin olarak kabul edilmemişse, Vali gerekçeli bir kararname ile bütçe tasarısını, mümkün olduğu ölçüde daha önce kabul edilen oyları dikkate alarak yürürlüğe koyar.

 

Son Hüküm

Madde 27

Görev süresi boyunca, işbu Statü ile kurulan yetkiler, Milletler Cemiyeti Misakı’nın 22. maddesi ve Mandat Belgesi uyarınca mandater devletin hakları saklı kalmak üzere kullanılacaktır.

Haklar Bildirgesi; Fransız Mandası döneminde Suriye coğrafyasında kurulan idarî-siyasal yapılar arasında Lazkiye (Alevi) Devleti, hukuki statüsü bakımından özgün bir metindir.

14 Mayıs 1930 tarihli bu bildirge devlet yapısının kurumsal mimarisini, temel hak rejimini ve siyasal yetki dağılımını düzenleyen bir belgedir.  Belge, klasik anlamda tam bir anayasa olmamakla birlikte, fonksiyonel açıdan anayasal düzen kuran yarı-anayasal (quasi constitutionnel) bir metin niteliği taşımaktadır.

Değerlendirme ve Sonuç

Alevi Devleti’nin kuruluş süreci, yerel bir ulusal hareketin veya halk egemenliğine dayalı bir devletleşmenin ürünü olmaktan ziyade, Fransız manda yönetiminin bölgeyi kontrol etme stratejisinin bir sonucudur. Hukuki varlığı tamamen Yüksek Komiserlik tarafından çıkarılan kararnamelere dayanmaktadır.

Devlet, iç idarede belirli bir özerkliğe sahip olmakla birlikte, dış politika, gümrük, temel yasama alanları ve mali yapı bakımından manda yönetiminin sıkı denetimi altındadır. Bu yönüyle Alevi Devleti, klasik anlamda bağımsız bir devlet değil, manda rejimi altında oluşturulmuş özerk-federe bir siyasi birimdir.

Sonuç olarak Alevi Devleti, 1920–1936 yılları arasında Fransız mandasının Suriye üzerindeki idari mühendisliğinin örneği olmakla birlikte, Alevilerin kendini yönetme becerilerini sınadığı ve tarihsel bir yönetim deneğimi kazandıkları bir süreçtir. Bu yapı, mezhepsel temelli bölgesel ayrıştırma politikasının bir ürünüdür. Ancak Alevi Devleti, yüzyıllardır siyasi ve sosyal alanda dışlanmış olan Alevilerin ileride devlet kurma idealleri açısından ciddi bir deneğim kazanmalarını sağlamıştır.

 

 

 

Kaynaklar

1. Bulletin officiel des actes administratifs du Haut-Commissariat de la République Française en Syrie et au Liban. 1920–1921. Arrêté n° 319, 31 août 1920, s. 21.
2. Bulletin officiel des actes administratifs du Haut-Commissariat de la République Française en Syrie et au Liban (1920–1930).
3. Bulletin officiel des actes administratifs du Haut-Commissariat de la République Française en Syrie et au Liban. Deuxième année, no. 29, 16 juillet 1922. Arrêté n° 1470, 12 juillet 1922, s. 206.
4. Bulletin officiel des actes administratifs du Haut-Commissariat de la République Française en Syrie et au Liban. Deuxième année, no. 30, 23 juillet 1922. Arrêté n° 1459, 28 juin 1922, s. 214–215.
5. Bulletin officiel des actes administratifs du Haut-commissariat / Haut-commissariat de la République Française en Syrie et au Liban Deuxiéme Anneé no: 30, 23 Juillet 1922, Arrété 1459, 28 Haziran 1922, sf: 214-215.
6. Bulletin officiel des actes administratifs du Haut-Commissariat de la République Française en Syrie et au Liban (1920–1930).
7. L’Indicateur Syrien – Annuaire de la Syrie et du Liban (1923).
8. L’Indicateur Syrien. Annuaire de la Syrie et du Liban. Beyrouth: Imprimerie Cédéon, 1923, s. 21–22.
9. Journal Officiel De L’Etat Des Alaouites Premiére année no: 4 Lattaquie, 24 Janvier 1925, Arrété no: 4/S, sf: 10-11.
10. Journal Officiel De L’Etat Des Alaouites Premiére année no: 4 Lattaquie, 24 Janvier 1925, Arrété no: 4/S, sf: 10-11.
11. Journal Officiel De L’Etat Des Alaouites,, Premiére année no: 52, Lattaquie, 26 Décémbre 1925, Arétte: 1213, 25 Décembre 1925, sf: 5-7.
12. Journal Officiel De L’Etat Des Alaouites, Deuxiéme année No: 5-6, Lattaquié, le 6 Fevrier 1926, 29 Ocak 1926, sf: 2-3.
13. “Raport Sur La Situation De La Syrie Et Du Liban-Juillet 1923-Juillet 1924” Affaires Étrrangéres Bibliothéque (Fransa Dışişleri Kütüphanesi) 54 G 61 (4), Paris 1924, sf: 9.
14. Statut organique du 14 mai 1930. Le Gouvernement autonome de Lattaquié.
15. Fransız Dışişleri Arşivi 399PAAP183/Cabinet Politique 328/C.P. 28 Avril 1920, sf: 24-32
16. https://mjp.univ-perp.fr/constit/alaouites.htm