13 Aralık 1983-The Madison Courier

İsa’ya olan inancın geliştiği yer
Tom Tiede
(Altı bölümden ikincisi)

ANTAKYA, Türkiye (NEA) — Hristiyanlar arasında her zaman yaygın olan inanç, dinlerinin hem filizinin hem de gelişiminin Filistin’de olduğudur. Günümüzde İsrail olarak adlandırılan yerde, İsa Mesih Beytüllahim’de doğmuş, Nasıra’da büyümüş ve Kudüs’te kanla ıslanmış bir tepede çarmıha gerilmiştir.

Ancak gerçek şu ki, Hristiyanlık Mesih öldüğünde henüz kabuğunu yeni kırmıştı. Ne bir adı vardı, ne bir kilisesi, ne de bağımsız bir yapısı. Mesih, geleneklere sıkı sıkıya bağlı ve Yahudilik içinde küçük bir ayrılık gibi görülen bir takipçi topluluğu bırakmıştı.

Aslında bu radikal yeni düzenin örgütlü biçimde büyümesi yıllar sonra başladı. Bu örgütlenme büyük ölçüde Antakya’da, geleneksel Kutsal Topraklardan uzakta gerçekleşti. Hristiyanlık adını, ilk kilisesini ve geniş takipçi kitlesini burada kazandı.

Ayrıca Havari Pavlus’un İncil’i Yahudi olmayanlara ve dış dünyaya ulaştırma yönündeki cesur ve dikkat çekici misyonuna başladığı yer de burasıdır.

Kutsal Kitap döneminde Antakya “Altın Şehir” olarak anılırdı. Aynı zamanda Hristiyanlığın ortaya çıkması için pek beklenmeyen bir merkezdi. Romalılar burayı dünyanın üçüncü büyük metropolü haline getirmişti; aynı zamanda en yozlaşmış şehirlerden biriydi. Zengin ve lükstü; putperest dünyanın incisi olduğu kadar çelişkilerle doluydu.

Tanrılar korkutucu ve sertti. Bugün bile Filistin’de pagan tapınaklarının kalıntıları bulunmaktadır. Örneğin Trajan tarafından Styx Nehri üzerinde dikilmiş Antakya heykeli vardır. Amaç, ölüm zaten tanrıysa vebanın şehri pas geçeceği düşüncesiydi.

Buna rağmen paganizm, Pavlus ve diğerleri için bir anlamda faydalı oldu. Onlara örtü ve koruma sağladı. Mesih’in takipçileri ana akım Yahudiler tarafından hâlâ sapkın sayılıyordu; ancak o dönemin serbest ortamında herkesin istediği dini uygulama hakkı vardı.

Böylece Celile’den gelenler İsa’nın öğretilerini yeni bir mezhep olarak şekillendirmeye başladı. Kudüs’te kendilerine “azizler” diyorlardı, diğer Yahudiler ise onlara “Nasıralılar” diyordu. Daha sonra Roma geleneğinden esinlenerek kendilerine “Hristiyanlar” adını verdiler.

Aynı zamanda dinin ilk kilisesi olarak kabul edilen yapıyı kurdular. Bu, Antakya’da hâlâ var olan bir mağaradır. Kökeni belirsiz olsa da, gelenek buranın toplantı, dua ve planlama yeri olduğunu söyler.

Ayrıca dikkatli olunması gereken bir yerdi. Hristiyanların Antakya’da bile düşmanları vardı. Rahip Robert Ferrary’ye göre mağaranın arkasında tehlike anında kaçmak için bir tünel yapılmıştı.

Bugün mağara iyi korunmuştur. Hacılar burada mum yakar, duvarlardan sızan sudan içerler. Bu suyun şifalı olduğuna inanılır.

Bu mağaranın erken dönem Hristiyanlar için önemli bir merkez olduğu düşünülür. Havari Petrus’un da burayı sık sık ziyaret ettiği söylenir.

Ayrıca burası, Hristiyanlığın yön değiştirdiği yer olarak kabul edilir.

Kutsal metinlere göre Pavlus, Antakya’da kiliseyi Yahudilikten ayırmaya başladı. Bu süreçte Petrus ile yaşadığı sert bir tartışma etkili oldu. Petrus, kiliseye girmek isteyenlerin önce Yahudi olması gerektiğini savunuyordu. Pavlus ise buna karşı çıktı ve Yahudi olmayanların dışlanamayacağını söyledi.

Pavlus’a göre Hristiyanlık ayrımcılık yaparsa gelişemezdi. Kurtuluşun yasa ile değil Mesih ile olduğuna inanıyordu. “Artık ne Yahudi ne Grek vardır; hepiniz Mesih İsa’da birsiniz” dedi.

Bu görüş zamanla kabul gördü. Fikir ayrılıkları kiliseyi bölmedi, aksine Pavlus’un inanç temelli kurtuluş anlayışını şekillendirmesine olanak sağladı.

Tarih onun başarılı olduğunu gösterir. Hiçbir din bu kadar hızlı yayılmamıştır. İronik olarak Pavlus’un başarısız olduğu tek yer, Hristiyanlığın doğduğu yerlerdi — Antakya. Çünkü Hristiyanlık zamanla değişmiş ve ilk coşkusunun bir kısmını kaybetmiştir.