Halep Valisi Hüseyin Kazım’ın Beytül-ma (Defne) Raporu (11 Ocak 1911)
Halep Valisi Hüseyin Kazım Bey, Antakya, Antep ve Halep civarını gezdiği ve bu bölgelerle ilgili olarak İçişleri Bakanlığı’na gönderdiği raporda[1] Defne şelale bölgesiyle de ilgili bilgiler vermiştir. Kazım Bey’in burayla ilgili yazdıkları dikkat çekicidir.
… Antakya Kazası’na bir saat mesafede Beytül-ma denilen bir mevkide büyük bir şelalenin bulunduğunu haber alıp oraya gittim. Bazı uzmanların söylediğine göre birkaç bin beygir kuvvetinde olan bu şelalenin boşa akıp gitmesine ağlamamak mümkün değil. Şimdiye kadar ne olup da böyle bir kuvvetten yararlanılmamış olmasını anlamak mümkün değil.
Kaza hükümetinden aldığım bilgilere göre daha önce bir mühendis Antakya kasabasını elektrikle aydınlatmak için bu şelaleden yararlanmayı planlamış ve belediyeye bazı tekliflerde bulunmuş. Ben de oradayken bir Fransız maden mühendisi bir madenin haritasını yapmak için Antakya’ya gelmişti. Bu kişi kendi kumpanyalarının böyle bir işi yapabileceğini söylüyordu. Mühendise bu şelaleyi görmesini ve teklifini hızlıca bana bildirmesini söyledim. Daha sonra verdiği bilgilere göre bu şelaleden elde edilecek elektrik gücü ile
Antakya’yı aydınlatmakla kalmayıp elektriği Halep’e de götürebileceklerini ve hatta Halep’te yapılması planlanan tramvayında bu elektrik ile işletilebileceğini söyledi. Ayrıca bu kişi tesis masrafları karşılığında belediyenin yıllık %5 faiz ile yıllık %2 derecede dış borcun bitirilmesine teminat istiyordu. Bu bilgileri Halep şehri tramvayı hakkında diğer teklifleri de değerlendirip Bayındırlık Bakanlığı’na özellikle bildireceğim. Bu yerlerin serveti, kaynağı sayısızdır, fakat halkta bir girişim düşüncesi yoktur. Bu adamların her işi hükümetten beklediklerini görüp de onlara acımamak mümkün değil.
Raporlama Tarihi: 08 Muharrem 1329/26 Kanun-ı Evvel 1326 (11 Ocak 1911)
[1] DH.İD.. 44-30 H-29 Cemaziyelevvel/1329 M-28 Mayıs 1911