İskenderunlular Fransız Mezaliminden Bunaldı-17 Aralık 1923-Tevhid-i Efkar/The People of İskenderun Overwhelmed by French Atrocities – 17 Decembre 1923

Tevhid-i Efkar 17 Aralık 1923

İskenderunlular Fransız Mezaliminden Bunaldı

Müdhiş Fransız mezalimi ve fecai’yane sahha olduğu haber verilen İskenderun’da halk intikama hazırlanıyor.

İskenderun’dan yazılıyor:

Fransızlar İskenderun’da tahrîr-i nüfusa başladılar. Cezal [General] Veyegand [Vegand] tarafından verilen emir şudur: “İskenderun ve civarında tahrîr-i nüfusa devam edilecektir. Lozan konferansı henüz Fransa Parlamentosu tarafından henüz tasdik edilmemiştir. Ba-husus bu nüfus meselesi idari bir meseledir. Bil-umum yerli yabancı ve muhacir yerli defterine kayd olunmaya mecburdur. Yazılmadıkları taktirde on liradan yüz Suriye lirasına kadar ceza-yı nakdi verecek ve bir mahdan altı maha kadar hapis edileceklerdir. Deftere kayd olunmayanlar, komisyon heyetinden ise iki kat ceza vermeye mecburdur. Kayd olunmamak için halkı teşvik edenler idare hükümeti ve asayiş-i dâhiliyeyi ihlâl maddesine tevfiken divan-ı harbe verilecektir.

Mıntıkanızda nüfusa kayd olunmaktan imtina’ edenlerin heman mahkemeye sevkleriyle balâdaki cezaların süratle tatbiki emr olunur.”

İskenderun’da bulunan Fransız Miralayı Degav tahrir komisyonu, Belediye Reyisi Nikola Filip tarafından bu emirname kıraat edildi.

Bu emirnamenin ahaliye kıratından sonra halk tahrîr-i nüfusun Lozan muâhedesinin Fransız parlamentosunda tasdikinden sonra tatbik edilmesi hususunda Miralaydan rica etmek üzere tahrîr komisyonu reisini Miralay’ın nezdine gönderdiler.

Aradan iki saat geçmişti ki komiser muavini Miftah çarşıya gelerek eşraftan dokuz zâtı mutasarrıfın makamına götürdü. Mutasarrıf kendilerini Kolonelin çağırmış olduğunu söyledi. Biraz sonra mutasarrıflık makamına gelen Kolonel eşrafa bu nüfus meselesinden korkmamalarını bunun sırf idari bir mesele olduğunu muahedenin tasdikine kadar beklemekliğin gayr-ı kabil olduğunu bu emre itâat etmeyenlerin şiddetle tecziye edileceklerini bildirdi. Kolonelin bu beyanatına eşraf şu suretle mukabele ettiler: “Bizim ecdadımız Türk’tür ve biz ölünceye kadar Türk kalacağız. Bizi milletimizden hiçbir kuvvet ayıramaz. Henüz muahede Fransızlar tarafından tasdik edilmedi. Edilinceye kadar müsaade etmenizi rica idiyoruz. Eğer bu ricamızı kabul etmezseniz biz Suriyeli olmayıp Türk bulunduğumuzdan şimdi mallarımızı size bırakarak memleketi terk edebiliriz.”

Miralay eşrafı ikna etmek için kendisinin bir asker olduğunu ve emrinden almış olduğu emri infaza mecbur bulunduğundan bahsederek yeniden Suriye tabiyetini kabul etmeleri hususunda ısrar etti.

Eşraf yalnız kendi fikir ve düşüncelerini söylediklerini ve ahalinin hareketinde hür bulunduklarını cevaben bildirdi. Kolonel hemen tahrîr-i nüfus komisyonuna icabet etmeyenlerin emirname mucebince tecziye edilmek üzere mahkemeye sevk edilmelerini emretti. Bunun üzerine ahâli içtima’ ederek bunların emirnamelerine ne suretle mukâbele edeceklerini uzun uzadıya müzakereden sonra nüfusa kayd olunmamaya kati’ bir surette karar verdiler. Öğleden sonra münadiler komisyona müracaat edilmesini ilân ettiler ise de kimseler gitmedi.

3 Kanunevvel sabahı münadiler emri tekrar ettiler, fakat yine icâbet eden olmadı. Nihâyet öğle üzeri polisler, jandarmalar kahve, lokanta vesaire dükkanlardaki ahaliyi toplayarak komisyona götürüp kayıtlarının icrası hususunda ısrar ve ahâli almayınca haklarında birer evrak tanzim edip mahkemeye sevk ettiler. Bu suretle sırf 4 Kanunevvel günü mahkemeye verilenlerin adedi yüz doksandır. Ertesi gün ahâli evlerinden çıkmadı İskenderun kadınları aralarında akd ettikleri bir içtimada herhangi birisinin zevci Suriye tabiyetini kabul ettiğinde muamelât-ı zevciyeyi fesh edip Türkiye hududuna geçmeye karar verdiler.

Polisler şimdi evleri taharri etmektedir. Ahâli fevkâlâde gelayandadır. Hepsi hududa muhayya-yı harekettedir. Zevceleri hududu aşarak kaçanların erkekleri beş seneden beri zalim idarelerinden müşteki Fransızlara karşı isyan ettiler. Halk intikamını almaya hazırlanıyor.

İskenderun halkı nüfusa kaydedilmemek hususunda alânen ısrar etmekte, hatta Fransızların bu cebri hareketlerini protesto etmek üzere halk ecnebi konsoloshâneler önünde  toplanarak nümayiş yapmaktadırlar.

 

17 Aralık 1923

İlgili Terimler :

Instagram'da Bizi Takip Edebilirsiniz...

Bizimle ilgili tüm haber ve gelişmelerden haberdar olmak için Instagram’da takip edebilirsiniz.
@antakyatarihi.com.tr

İLETİŞİM: 0538 955 2706

MAİL bilgi@antakyatarihi.com.tr

ADRES: Antakya - Hatay